In september 2021 publiceerden we in ESB een afwegingskader om beleidsmakers te helpen bepalen wanneer zelfvoorziening nodig is (Linssen et al., 2021). Met de huidige geopolitieke spanningen is zo’n kader nog relevanter dan toen. De huidige ontwikkeling vragen wel om een aanscherping.
Sinds de blokkade van de Straat van Hormuz wordt er gevreesd voor energietekorten. Bij een goed werkende markt komt de leveringszekerheid echter niet in het geding. Wel kunnen verschillen in koopkracht van huishoudens en landen tot een verdeling leiden die maatschappelijk als ongewenst wordt gezien.
In de recente ESB-bijdragen van Schoenmaker (2026) en Schellekens en Fernandez (2026) interpreteren zij stemgedrag rond milieu‑ en sociale aandeelhoudersvoorstellen van een aantal vermogensbeheerders. Dat geeft echter slechts een beperkt beeld van hun stewardship-activiteiten.
De Europese Kaderrichtlijn Water verplicht lidstaten waterkwaliteit te verbeteren met plannen en economische analyses. Bij de implementatie is al snel gekozen voor een pragmatische aanpak waarbij haalbare en betaalbare doelen werden vastgesteld. Gebruik van economische prikkels en instrumenten bleef echter beperkt.
PostNL stelt dat de brievenpost onrendabel is en eist subsidie. Niet verdere versterking van het private postmonopolie, maar herinrichting van de postmarkt is de juiste oplossingsrichting.
Het debat over AI en arbeid draait vaak om dezelfde vragen. Welke beroepen verdwijnen? Hoeveel banen gaan verloren, hoeveel nieuwe komen erbij? Maar een belangrijke vraag blijft onderbelicht: wie krijgt het eigendom over de expertise die werknemers inbrengen in het bedrijfsproces?
Nederlands klimaatbeleid richt zich primair op de emissies van de bedrijven zelf, terwijl het grootste deel van de uitstoot plaatsvindt in hun productieketens. Er is een enorme potentiële duurzaamheidswinst te behalen in (internationale) ketens.
Door het volatiele Amerikaanse beleid is er steeds meer twijfel over de positie van de dollar. Dit biedt kansen om de internationale rol van de euro te versterken en daarmee afhankelijkheden van het Amerikaanse financiële stelsel en de dollar af te bouwen.
Het coalitieakkoord ‘Aan de slag’ van D66, VVD en CDA verklaart eurobonds ongewenst. Dit past in een traditie van nodeloos en vergeefs Nederlands verzet tegen Europese leningen, want de huidige tijd schreeuwt juist om fors meer eurobonds.
In veel opzichten is de defensiemarkt een vreemde eend in de bijt. In het debat over de opschaling van de industrie en het tegengaan van versnippering moet goed rekening worden gehouden met de verschillende nationale belangen van de Europese lidstaten.
Hoewel de schadelijke effecten van luchtvervuiling op gezondheid goed bekend zijn, blijft de impact op menselijk kapitaal vaak onderbelicht. In hoeverre beïnvloedt vervuilde lucht leerprestaties en toekomstige sociaal-economische kansen? En wat voor beleid is effectief in het verminderen van deze effecten?
De regering-Trump suggereert dat buitenlandse producenten de invoertarieven ‘betalen’. De invoerheffingen blijken echter niet alleen de prijzen van geïmporteerde goederen te verhogen, maar ook die van binnenslands geproduceerde goederen.
De economische consequenties van milieuvervuiling worden vaak onderschat wanneer milieu- en gezondheidseffecten afzonderlijk worden beoordeeld. De ontwikkelingen rond PFAS laten zien hoe het wel moet.
In Nederland wonen 118.000 mensen van Chinese herkomst. Wat opvalt is hun sterke positie binnen het Nederlandse onderwijssysteem, met name onder de tweede generatie. De schoolprestaties vertalen zich niet zichtbaar in een betere gemiddelde arbeidsmarktpositie.
Het koppelen van de kinderopvangtoeslag aan het aantal gewerkte uren van de minst werkende ouder in 2021 heeft de ongelijkheid tussen werkende moeder vergroot.
Strengere regulering kan grote bedrijven bevoordelen, omdat strengere regels tot relatief meer kosten voor kleinere bedrijven leiden. Grote bedrijven lobbyen daarom vaker voor strengere regulering.
