Blog

De douane wist lang mee te gaan met een alsmaar globaliserende wereldhandel. Sinds ongeveer 2018 is dit vertrouwde business-to-consumer model echter in een hoog tempo veranderd naar een direct-to-consumer model door de opmars van e-commerce. Voor de Europese consument betekent dit dat een nieuwe wereld is opengegaan, maar e-commerce maakt ook een hervorming van onze douane-unie noodzakelijk.

Veel economen en bedrijfskundigen verbonden aan de Nederlandse universiteiten richten zich nog steeds met name op het publiceren in internationale tijdschriften die vrijwel uitsluitend gericht zijn op andere academici binnen dezelfde disciplines. Zij missen zo de aansluiting met andere vakgebieden en met beleid en praktijk, terwijl hun kennis onmisbaar is bij de huidige maatschappelijke transities.

Het investeringsplan in het rapport Wennink verdient steun, maar de nadruk op gevestigde partijen en clusters, techniek, en optimisme over industriebeleid zijn blinde vlekken die de effectiviteit van het plan kunnen beperken.

Het Centraal Planbureau publiceerde op 19 november een literatuurstudie over de macro-economische effecten van hogere defensie-uitgaven. De kernboodschap: elke extra euro aan defensie levert Nederland macro-economisch nauwelijks iets op, en de effecten kunnen zelfs negatief uitpakken. Die conclusie negeert dat uitvoeringskeuzes bepalend zijn voor de economische impact.

Hoeveel belasten politieke partijen inkomen uit vermogen? Dat is de vraag die na de doorrekening van het Centraal Planbureau blijft hangen. Met name de linkse politieke partijen (D66, GL-PvdA, CU, Volt, SP) willen de belastingen op winst en inkomen uit vermogen flink verhogen. Daarnaast willen ze ook vermogensbelastingen invoeren. Hoeveel wordt dan de totale belastingdruk op kapitaalinkomen door deze maatregelen?

DNB (2025) constateert dat de recente Nederlandse productiviteitsgroei redelijk aansluit op het Europees gemiddelde. Dit klinkt geruststellend, ware het niet dat het Europees gemiddelde intussen wel erg laag is. En dit is wel degelijk een probleem: met deze lage groeicijfers is er niet alleen weinig te verdelen tussen arbeid en kapitaal, maar wordt ook de speelruimte van de overheid beperkt, wat bezuinigingen afdwingt die het populisme kunnen voeden.

Regelmatig wordt gesteld of gesuggereerd dat een hogere invoer het bruto binnenlands product verlaagt, alsof handel een zero-sum game zou zijn. Toch lijkt het soms alsof de import wel een effect heeft op het bbp.

Het kabinet wil de kinderopvang aanmerken als dienst van algemeen economisch belang, zodat er volgens Europese regels geen sprake is van ongeoorloofde staatssteun als de kinderopvang (bijna) gratis wordt. Maar met dit besluit wordt kinderopvang nog steeds primair gezien als dienst aan werkende ouders. Wil het kabinet het algemeen belang echt dienen, dan kan zij de kinderopvang beter opnemen in het Nederlandse onderwijsstelsel.

Het verkiezingsprogramma van de SP vergroot het overheidstekort in 2030 met circa 23 miljard euro. Dit komt vooral door hoger minimumloon en uitkeringen en verlaging van de AOW-leeftijd en ondanks de introductie van een vermogensbelasting en een stevige verhoging van de vennootschapsbelasting.

Het aantal industriepolitieke interventies neemt in veel landen rap toe. Nederland is van oudsher terughoudend als het aankomt op het voeren van industriebeleid. Die benadering was een succesvolle aanpak tot pakweg tien jaar geleden.

Naast al de verkiezingsretoriek stonden de algemene politieke beschouwingen ook even in het teken van de buffelboete. GroenLinks-PvdA fractievoorzitter Frans Timmermans stelde naar aanleiding van onze eerdere ESB-publicatie vragen over de buffelboete en polste of dit niet nog bij dit belastingplan recht gezet zou kunnen worden.

De FNV wil dat per 1 januari a.s. het wettelijk minimumuurloon van 14,71 euro naar 18,28 euro wordt verhoogd. Dit is een stijging van 24 procent. Maar vanwege de koppeling aan de AOW is deze verhoging peperduur. Het is niet gek dat alleen de SP en PvdD dit voorstel hebben overgenomen: zij laten hun programma niet doorrekenen door het CPB en kunnen dus makkelijk aan gratis bier doen.

In juli presenteerde het Planbureau voor de Leefomgeving nieuwe prognoses voor de ontwikkeling van de automobiliteit tot 2060. Deze prognoses zijn echter te hoog. De gebruikte verkeersmodellen van Rijkswaterstaat geven een overschatting van de groei van het autoverkeer.

In recente bijdragen aan ESB pleiten vertegenwoordigers van twee politieke partijen onder andere voor aanpassing van de begrotingsregels van de rijksoverheid. Aangepaste begrotingsregels scheppen echter geen extra begrotingsruimte, zolang Nederland zich houdt aan de door de lidstaten van de Europese Unie gemaakte afspraken over het begrotingsbeleid.