Meest gelezen

3 reacties

Allereerst dank voor het uitgebreide, diepgaande artikel. Het is prettig te zien dat het voorzichtigheidsprincipe nog leeft, en ook in deze discussie wordt toegepast.

Op het artikel zou ik slechts twee aanvullingen willen geven.

1. In 2020 is de rente al hoger dan de groeivoet. We lenen tegen -0,5%, maar de economie groeit met -8% ongeveer.

2. Demografische effecten zijn door economen te vaak onderschat. De vergrijzing heeft geleid tot meer spaarzucht (in NL verplicht via pensioenfondsen, maar in China en andere landen ook vrijwillig privaat). Dit kapitaaloverschot drukt de rente de komende jaren, maar de vraag is wat het effect is als de bevolking uiteindelijk gaat krimpen (als de boomers het licht uit doen).

De vergrijzing vraagt ook om alsmaar meer geld voor de zorg. Hoe menselijk (en daarmee wenselijk) het ook kan zijn om ouderen te verzorgen, het economisch rendement is sterk negatief (geld uitgeven aan iemand die niet meer gaat werken is economisch gezien weggegooid geld, maar nogmaals, wel menselijk en (tot op zekere hoogte) wenselijk). De economische groei staat m.i. daardoor syatematisch onder druk. Het artikel zelf spreekt van de zalmnorm om extra zorguitgaven elders te bekostigen. Kortom, voor onderwijs en andere productieve uitgaven is minder geld. Dat heeft ook invloed op de betaalbaarheid van de staatsschuld op lange termijn.

Het vreemde aan dit alles vind ik dat de oideren de rijkste generatie zijn in de geschiedenis van de mensheid, dat we in lockdown gaan voor deze rijkaards, en dat de rekening vooral niet bij hen neergelegd lijkt te worden. Ze worden enkel gepakt door lagere pensioenen omdat de economie kapot gaat, en daardoor dekkingsgraden lager uitvallen. Extra belastingen op erfenissen blijven vooralsnog uit.

J. de Vries

Als niet-econoom volg ik de discussie over de staatschuld met veel belangstelling. Frappant dat er zulke afwijkende meningen kunnen bestaan tussen toonaangevende-economen (Teulings en dit artikel). Ik vind het prettige dat gelduitgevers zoals Teulings door deskundigen weersproken worden. Ja, natuurlijk is het goed om meer geld uit te geven voor lange termijn investeringen als onderwijs en technologie. Als dat het geval is, kan de staatschuld zonder problemen toenemen. Helaas gaat deze visie weer eens uit van rationele en verstandige keuzes van de regering. Helaas is in de praktijd de verleiding veel te groot om cadeautjes uit te delen die niks met diepte investeringen te maken hebben. Jammer dat economen nog altijd uitgaan van de homo economicus en de rationele mens.

Economie is feitelijk geen wetenschap. Een mening van een toonaangevende econoom is ook maar een mening.

W.J. Okkerse

“ Door de hier voorgestelde begrotingsnormering in te voeren, wordt de basis gelegd voor een houdbare ontwikkeling van de overheidsfinanciën en van de welvaart, voor een schokbestendige economie en voor een effectieve en efficiënte overheid.”

De auteurs van het stuk suggereren dat het handhaven van de Zalmnorm de basis legt voor een effectieve en efficiënte overheid. Een overheid met een hoge schuld kan nog steeds heel efficiënt en effectief opereren. En een overheid met lage schuld is niet per definitie efficiënt en effectief. Daarnaast zijn de private schulden in Nederland torenhoog en hebben Nederlandse huishoudens te lange balansen door de hoge pensioen vermogens. Daar zou het verhaal over moeten gaan en niet over een enkele grootheid als staatsschuld.

B.J. de Jonge

Reactie niet ok? Meld misbruik bij de redactie.

Om te kunnen reageren moet u ingelogd zijn.

Inloggen