Promotiebespreking

De instroom in de Nederlandse arbeidsongeschiktheidsverzekering is de laatste jaren substantieel toegenomen. Vergrijzing en de hogere pensioenleeftijd spelen daarbij een rol, maar ook de inrichting van het stelsel zelf beïnvloedt de instroom.

Waarom lopen discussies over duurzaam beleggen soms vast, zelfs onder professionals die hetzelfde doel nastreven? In mijn proefschrift laat ik zien dat het antwoord niet alleen ligt in verschillende belangen of beschikbare duurzaamheidsdata, maar ook in hoe mensen naar duurzaamheid kijken.

Het blijkt echter moeilijker dan verwacht om tot klimaatneutraliteit te komen, omdat de belanghebbenden, zoals netbeheerders, lokale overheden, bewoners, woningcorporaties en planontwikkelaars, verschillende doelen en vormen van betrokkenheid tonen. In mijn proefschrift onderzoek ik hoe multi-stakeholdersamenwerking het behalen van de energietransitiedoelen kan ondersteunen.

De arbeidsmarkt wordt beïnvloed door langetermijnveranderingen, zoals de vergrijzing, de opkomst van flexibele arbeidsrelaties en technologische veranderingen. In mijn proefschrift behandel ik de effecten van deze trends op verschillende onderdelen van de arbeidsmarkt, waaronder het arbeidsaanbod.

De bereikbaarheid van landelijke gebieden staat onder druk. Door ruimtelijke concentratie van voorzieningen en een afnemend aanbod van openbaar vervoer nemen afstanden en reistijden naar dagelijkse activiteiten toe. Veel inwoners zijn daardoor afhankelijk van de auto om mee te kunnen doen in de maatschappij.

Prosociaal gedrag, zoals vrijwilligerswerk, doneren aan goede doelen en het maken van keuzes in het belang van toekomstige generaties, helpt bij het aanpakken van wereldwijde maatschappelijke uitdagingen zoals armoede en klimaatverandering. Omdat prosociaal gedrag vaak gepaard gaat met persoonlijke opofferingen, is het echter geen vanzelfsprekendheid.

Sinds het begin van deze eeuw is de loonongelijkheid in Nederland toegenomen. Een belangrijke verklarende factor is het bijzondere karakter van de Nederlandse arbeidsmarkt, waar parttime werk veel voorkomt, vooral onder vrouwen. Deze hoge mate van deeltijdwerk blijkt een sleutelrol te spelen in zowel de algemene loonongelijkheid als de loonverschillen tussen mannen en vrouwen.

Veel economisch onderzoek verklaart op basis van langetermijndeterminanten de langdurige verschillen in de economische ontwikkeling van landen. Hiermee kan de schijn worden gewekt dat landen lang geleden een loterij hebben gewonnen of verloren, waarbij de winnaars van toen nu nog de bbp-lijstjes aanvoeren en de verliezers nog steeds het lijstje afsluiten.

Een enkele plank voor de deur kan het verschil maken tussen een droge vloer en tienduizenden euro’s schade: nu de zeespiegel stijgt en rivieren vaker buiten hun oevers treden, wordt het van steeds groter belang om onze leefomgeving waterbestendig te maken.

Grondversnippering en gebrek aan eigendomsrechten zijn grote barrières voor industriële ontwikkeling in opkomende economieën. Overheden kiezen daarom steeds vaker voor onteigening (gedwongen uitkoop) om private investeringen te stimuleren. Het is echter niet bewezen dat landonteigening industriële ontwikkeling doet toenemen.

Hard discounters zoals Aldi en Lidl worden steeds populairder vanwege hun lage prijzen. Ze winnen veel terrein in economisch moeilijke tijden, en deze groei blijft vaak bestaan wanneer de economie herstelt.

De grote digitale platformbedrijven – Microsoft, Apple, Alphabet, Meta, Amazon en Booking – hebben de economie fundamenteel veranderd. Ze bieden veelgebruikte diensten aan waarin ze vaak dominant zijn. In mijn proefschrift onderzoek ik de strategieën van platformbedrijven om hun marktmacht te behouden en mogelijke beleidsmaatregelen.

Waarom zijn sommige mensen veel succesvoller op de arbeidsmarkt dan andere? Een deel van de verschillen kan verklaard worden door verschillen in opleiding, talent en motivatie. Maar het is ook ­belangrijk om te begrijpen hoe beleid en arbeidsmarktschokken deze verschillen beïnvloeden. Dit is wat ik onderzoek in mijn proefschrift.

Sociaal-economische ongelijkheid zorgt voor verschillen in gezondheid, inkomen en onderwijsniveau tussen verschillende groepen in de samenleving. In mijn proefschrift bestudeer ik deze ongelijkheid en haar determinanten.