Reactie

In zijn blog betoogt Erik Verhoef (2026) dat collectieve betalingsbereidheid ongeschikt is als waarderingsmethode voor maatschappelijke kosten-batenanalyses. In deze reactie laten wij zien dat zijn problemen met de methode ofwel misvattingen zijn óf uitgangspunten zijn die wat ons betreft wel degelijk wenselijk zijn in een MKBA.

Rob Bauer, Jules van Binsbergen en Esther Eiling betogen in ESB dat de onderbouwing voor het uitbreiden van de missie van pensioenfondsen richting het bijdragen aan een leefbare wereld nog niet overtuigt. Hoewel veel van de argumenten van BBE hout snijden, beklijft na het lezen van hun artikel een wel erg somber beeld over het draagvlak voor en de effectiviteit van maatschappelijk verantwoord beleggen.

Mouter en De Vries (2026) stellen voor om welvaartseffecten in de MKBA op andere wijze te incorporeren. Hiertoe willen ze preferenties van beleidsaanpassingen, in hun woorden, ‘collectief’ meten, in plaats van individueel. Aan de voorgestelde methode kleven echter fundamentele problemen.

Van Ewijk et al. stelden in ESB dat het loont om kinderbrillen toegankelijk te maken en gratis te verstrekken aan kinderen in armoede. Ik betoog dat het hoogst onzeker is of en in hoeverre iedere euro die wordt geïnvesteerd in gratis kinderbrillen een maatschappelijke opbrengst heeft van ten minste drie euro, en zelfs of deze zich wel terugverdient

In recente bijdragen aan ESB pleiten vertegenwoordigers van twee politieke partijen onder andere voor aanpassing van de begrotingsregels van de rijksoverheid. Aangepaste begrotingsregels scheppen echter geen extra begrotingsruimte, zolang Nederland zich houdt aan de door de lidstaten van de Europese Unie gemaakte afspraken over het begrotingsbeleid.

Van Wickeren et al. (2025) lieten recent in ESB zien dat de gemiddelde leerling/leraar-ratio de laatste vijftien jaar niet is veranderd en dat scholen met meer achterstandskinderen relatief meer leraren per leerling hebben. Sinds 2016 is het relatieve aantal leraren op die scholen echter wel achteruit gegaan.

Ondernemers ontvingen te veel NOW-steun door strategisch gedrag, aldus Kühnast et al., 2025) in ESB. Die conclusie kan op basis van de verrichte analyse echter niet worden getrokken, en lijkt – gegeven de vormgeving van en controles op de NOW-regeling – ook zeer onwaarschijnlijk.

Budding et al. (2025) stellen dat gemeenten de financiële ravijnkorting op het gemeentefonds kunnen opvangen, onder andere door de inzet van balansreserves en onder-uitputting op de exploitatierekening. Dit is echter een tijdelijke oplossing voor een structureel probleem, aangezien de lasten stijgen en de korting de financiële ruimte voor broodnodige investeringen verkleint.

Ziesemer (2024) betoogde vorig jaar in ESB dat het houdbaarheidssaldo moet worden afgeschaft. Een aantal van zijn kritiekpunten zijn terecht, maar de indicator biedt unieke inzichten in de intergenerationele verdeling van financiële welvaart. Samen met andere indicatoren blijft het saldo waardevol voor beleid.

Tijdens de energiecrisis veranderde mogelijk de concurrentieverhoudingen op de energiemarkt, mede als gevolg van overheidssteun. Van Niel et al. (2024) stellen in ESB dat er geen sprake was van abnormale winsten. Maar kan die conclusie wel getrokken worden?

Thole en Ehnts (2024) beargumenteren in ESB dat monetaire financiering gewenst kan zijn om grote maatschappelijke vraagstukken te kunnen aanpakken. Hierbij zou de overheid een deel van haar uitgaven dekken met financiering door de centrale bank. Aan op deze manier handelen kleven grote bezwaren.

In hun recente ESB-artikel pleiten Angelina Horsting en Jop Woltjer voor een grotere inzet van houtbouw om de productie van woningen op te voeren. Dat is niet alleen goedkoper, sneller en milieuvriendelijker dan traditionele bouw,  maar ook een oplossing voor de knelpunten in de Nederlandse bouwsector.

Onlangs liet Hugo Erken in ESB zien dat de lage productiviteitsgroei deels kan worden verklaard doordat laagproductieve sectoren in Nederland veel harder zijn gegroeid dan in omringende landen. In zijn verklaring gaat hij echter voorbij aan aanbodcondities zoals een (te) lang volgehouden loonmatiging en de groei van flexibel werk.

In zijn recente ESB-artikel presenteert Jeroen van den Bergh een mooie ‘tien geboden voor effectief klimaatbeleid’. Alhoewel daar veel zinnige aanbevelingen in staan, roepen een paar geboden vragen op.