Verwevenheid overheden en banken licht afgenomen sinds eurocrisis

Sinds de piek na de eurocrisis is het aandeel binnenlandse overheidsobligaties dat door banken in de eurozone wordt aangehouden gemiddeld genomen gedaald. Nu de Europese Centrale Bank (ECB) haar balans afbouwt en private investeerders het vrijvallende volume aan staatsobligaties dienen te absorberen, neemt de verwevenheid echter weer licht toe.

De overheidsschulden van EU-lidstaten zijn de afgelopen jaren toegenomen. Daarnaast kampen overheden in de toekomst met een grote investeringsbehoefte voor structurele uitdagingen, zoals defensie, vergrijzing, en de digitale en groene transitie. De staatsobligaties die overheden uitgeven om de schulden te financieren worden vaak gekocht door banken, met name die in het eigen land.

De blootstelling van banken aan staatsobligaties van de eigen overheid is een belangrijke indicator van de mate waarin schuldhoudbaarheidsrisico’s van de overheid kunnen overslaan naar de financiële sector. De figuur laat zien dat de blootstelling van banken in de eurozone aan staatsobligaties van de eigen overheid tijdens de eurocrisis steeg, doordat banken veel binnenlandse staatsobligaties aankochten terwijl buitenlandse beleggers zich terugtrokken. Na 2015 werden centrale banken een belangrijke koper van Europese staatsobligaties als gevolg van het onconventionele monetaire beleid. De verwevenheid tussen overheden en banken nam daarmee af.

Nu de ECB is begonnen met het afbouwen van haar balans, zien we dat de blootstelling van banken in de eurozone aan de eigen overheid geleidelijk weer iets toeneemt. Italiaanse en Spaanse banken zijn het sterkst blootgesteld aan de eigen overheid. Voor Franse banken geldt dat de verwevenheid met de overheid relatief beperkt is, hoewel de absolute blootstelling vanwege de omvang van de Franse bankensector wel aanzienlijk is. De Nederlandse bankensector is van de getoonde landen het minst blootgesteld, onder meer door het relatief kleine aanbod van Nederlandse staatsobligaties.

Nederland pleit voor Europees beleid met prikkels voor banken om hun staatsobligatieportefeuilles te diversifiëren, om zo hoge concentraties van binnenlandse overheidsobligaties op hun balansen af te bouwen.