Verschil in winstgevendheid Europese en Amerikaanse banken krimpt

Europese banken waren lang minder winstgevend dan Amerikaanse banken, maar het verschil in winstgevendheid is sinds de rentestijging van 2022 grotendeels verdwenen. Dit wijst op een grotere rentegevoeligheid van bankwinsten in Europa in vergelijking met Amerika.

De figuur laat zien dat tussen 2010 en 2022 het verschil in rendement op eigen vermogen tussen Amerikaanse en Europese banken vrijwel elk kwartaal enkele procentpunten op jaarbasis bedraagt. Nadat de Europese Centrale Bank (ECB) haar beleidsrente in 2022 sterk verhoogde, is dit verschil teruggelopen naar nagenoeg nul. In 2025 hebben Amerikaanse en Europese banken een rendement op eigen vermogen rond de tien à twaalf procent. De grote uitschieters in de figuur zijn vooral terug te voeren op eenmalige gebeurtenissen in de VS, zoals de heffing aan het Amerikaanse deposito­garantiestelsel voor de afwikkeling van Silicon Valley Bank in 2023.

Het verschil tot 2022 toont dat de Europese banken relatief hard werden geraakt door de periode van extreem lage en zelfs negatieve rentes. Europese banken halen een groter deel van hun inkomsten uit de rentemarge tussen leningen en spaargeld dan Amerikaanse banken. Omdat banken moeilijk negatieve rentes kunnen doorrekenen aan hun spaarders, legt dit druk op de rentemarges. Toen de rentes opliepen, verbreedde de rentemarge en stegen de winsten van Europese banken in verhouding sterker. Sinds de eerste renteverlagingen van de ECB in 2024 zijn de winsten van Europese en Amerikaanse banken overigens niet opnieuw uit elkaar gedreven.

Amerikaanse banken zijn minder afhankelijk van het rentebeleid omdat ze een groter deel van hun winst halen uit kapitaalmarktinkomsten, zoals provisies. Dat kan omdat ze opereren in diepere en minder gefragmenteerde markten dan Europese banken. Verdere integratie van de Europese kapitaalmarkten kan de inkomstenstructuur van Europese banken richting het Amerikaanse model doen verschuiven. Banken kunnen dan meer verdienen aan kapitaalmarktactiviteiten, terwijl toegenomen concurrentie tegelijkertijd druk kan zetten op de rentemarges.

Ten slotte toont deze ontwikkeling dat de eerdere hogere winstgevendheid van Amerikaanse banken niet eenvoudig kan worden toegeschreven aan lagere kapitaaleisen. Het winstverschil verdween immers zonder dat dit samenviel met een versoepeling van de Europese kapitaaleisen.