Lagere- en midden-inkomensgroepen overschatten hoeveel belasting ze gemiddeld betalen over hun inkomen, terwijl de hogere inkomens dit juist onderschatten. Dat blijkt uit een enquête, afgenomen in december 2025 onder 1.090 respondenten uit het LISS-panel waarin mensen werd gevraagd welk deel van hun bruto jaarinkomen in 2024 ze aan inkomstenbelasting betaalden.
De figuur toont dat respondenten in de eerste zes inkomensdecielen hun belastingdruk overschatten, in het laagste deciel met maar liefst vijftien procentpunt. In de hoogste twee inkomensdecielen is er sprake van onderschatting van de belastingdruk, in het hoogste deciel circa tien procentpunt. Mogelijke verklaringen voor de uitkomsten zijn een beperkte kennis van, en aandacht voor, het bestaan en de omvang van heffingskortingen en een beperkt begrip van de impact van de inkomensafhankelijkheid van regelingen.
De mispercepties tonen het belang van vereenvoudiging van het belasting- en toeslagenstelsel, zodat het voor burgers inzichtelijker wordt hoeveel belasting ze betalen. Zelfs voor mensen met alleen inkomen in box 1 is de inkomstenbelasting complex. Zij hebben te maken met verschillende schijven en tarieven, aftrekposten en met de op- en afbouwpaden van de heffingskortingen, zoals de algemene heffingskorting en de arbeidskorting. Het samenspel hiervan bepaalt hoeveel belasting zij betalen en hoeveel ze netto overhouden van hun inkomen. Door de veelheid aan regels, de verschillende werking en het samenspel van deze belastingwetgeving is het voor burgers vaak lastig om in te schatten hoeveel belasting ze betalen, laat staan hoeveel ze extra zouden betalen als ze meer zouden werken.
Voor vereenvoudiging van het belastingstelsel kan worden gedacht aan het beperken en eenvoudiger maken van (het aantal) regelingen en het verminderen van de inkomensafhankelijkheid daarvan. Daarnaast is voorlichting over de werking van het belastingstelsel van belang. Dat kan bijvoorbeeld door mensen in heldere taal te informeren over hoeveel belasting zij momenteel betalen, en hoeveel een extra euro bruto-inkomen netto zou opleveren.
Auteurs
Categorieën