Vanaf 2032 mogen tabaksproducten uitsluitend nog worden verkocht in speciaalzaken. Met deze maatregel beoogt de overheid het aantal tabaksverkooppunten verder te verminderen nadat eerder al de tabakspunten bij supermarkten al zijn aangepakt. Met deze beperkingen hoopt de overheid het roken terug te dringen. Tegelijkertijd bestaat het risico op uitwijkgedrag.
Wat zullen rokers doen die nu hun producten kopen bij gemakswinkels en tankstations bij deze verdere inperking van verkooppunten? Om hier inzicht in te krijgen, hebben we onder deze groep een enquête afgenomen met daarin een vignettenstudie. Rokers maken daarin herhaaldelijk een keuze tussen hypothetische verkooppunten die verschillen naar type en reistijd. In elke keuzesituatie kunnen zij ook aangeven dat zij zullen stoppen met roken of tabak zullen gaan kopen in het buitenland of via een illegaal kanaal.
Wanneer tabaksverkoop in tankstations en gemakswinkels wordt verboden, kiest bijna drie kwart van de rokers voor een tabaksspeciaalzaak. Ongeveer een vijfde zegt te stoppen met roken. Minder dan tien procent wijkt uit naar buitenlandse of illegale verkoopkanalen. Van de alternatieven is, naast speciaalzaken, stoppen met roken daarmee de meest gekozen optie.
Dat de aankoop over de grens een beperkte rol speelt, hangt waarschijnlijk samen met de fysieke nabijheid van speciaalzaken. Voor de meeste rokers blijven deze, ook na de beperking van het aantal verkooppunten, dichterbij dan verkooppunten over de grens. Een roker in een stedelijk gebied die nu legaal tabak koopt, zal zijn gedrag vermoedelijk niet aanpassen wanneer hij in 2032 honderd meter verder moet lopen naar een speciaalzaak. In grensregio’s kan de afweging anders uitvallen.
Auteurs
Categorieën