ESB 4849: Begroten voor de lange termijn

Regelmatig klinkt de waarschuwing dat de overheid niet te veel moet uitgeven. Maar wat is te veel? En besteden we het geld goed, ook met het oog op de lange termijn?

Open de bladerpdf ESB 4849 Begroten voor de lange termijn

De losse artikelen zijn ook online te lezen via het overzicht hieronder.

Inhoud ESB 4849

• Minder en beter uitgeven

  Geplaatst als type:

  • Inleiding

  Gepubliceerd om: september 25 2025 25 september 2025

  

  Geschreven door:

  • Jasper Lukkezen

  Minder en beter uitgeven

  Regelmatig klinkt de waarschuwing dat de overheid niet te veel moet uitgeven. Maar wat is te veel? En besteden we het geld goed, ook met het oog op de lange termijn?

  

  Geplaatst als type:

  • Inleiding

  Gepubliceerd om: september 25 2025 25 september 2025

  Geschreven door:

  • Jasper Lukkezen

• Extra structurele defensie-uitgaven vereisen budgettaire dekking

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: augustus 5 2025 5 augustus 2025

  

  Geschreven door:

  • Niek de Meijier

  Extra structurele defensie-uitgaven vereisen budgettaire dekking

  De komende weken laten politieke partijen hun plannen door het CPB doorrekenen. Voor de financiering daarvan moeten keuzes worden gemaakt, zeker nu Nederland zich heeft gecommitteerd aan de hogere NAVO-norm.

  

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: augustus 5 2025 5 augustus 2025

  Geschreven door:

  • Niek de Meijier

• Neem macro-economische vooruitzichten mee bij maken begrotingsbeleid

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: september 23 2025 23 september 2025

  

  Geschreven door:

  • Jan Donders
  • Flip de Kam

  Neem macro-economische vooruitzichten mee bij maken begrotingsbeleid

  De overheid kan via haar begrotingsbeleid bijdragen aan bestedingsevenwicht, maar het huidige beleid doet dat onvoldoende. Het verdient aanbeveling om het begrotingsbeleid sterker te ­richten op het herstel van economische onevenwichtigheden.

  

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: september 23 2025 23 september 2025

  Geschreven door:

  • Jan Donders
  • Flip de Kam

• Oplossen van de begrotingspuzzel vraagt om keuzes in de zorg en bij defensie

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: juli 7 2025 7 juli 2025

  

  Geschreven door:

  • Vinzenz Ziesemer
  • Jasper H. van Dijk

  Oplossen van de begrotingspuzzel vraagt om keuzes in de zorg en bij defensie

  Het volgende kabinet moet flink ombuigen om de overheidsfinanciën in het gareel te houden. Maar hoeveel precies hangt van de gemaakte keuzes af bij zorg en defensie.

  

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: juli 7 2025 7 juli 2025

  Geschreven door:

  • Vinzenz Ziesemer
  • Jasper H. van Dijk

• Meer publiek investeren vergt aanpassing van het begrotingsbeleid

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: september 3 2025 3 september 2025

  

  Geschreven door:

  • Inge van Dijk
  • Rosalinde Kranenburg

  Meer publiek investeren vergt aanpassing van het begrotingsbeleid

  Het huidige begrotingsbeleid remt de publieke investeringen die nodig zijn voor ons toekomstige verdienvermogen. Hoe zorgen we ervoor dat Nederland weer durft te investeren in zijn toekomst? Vijf voorstellen voor een koerswijziging.

  

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: september 3 2025 3 september 2025

  Geschreven door:

  • Inge van Dijk
  • Rosalinde Kranenburg

• Laat het begrotingsbeleid toekomstgerichte politiek stimuleren

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: september 4 2025 4 september 2025

  

  Geschreven door:

  • Joost Sneller
  • Hans Vijlbrief
  • + 1 auteur

  Laat het begrotingsbeleid toekomstgerichte politiek stimuleren

  Nederland snakt naar doorbraken in wonen, klimaat, onderwijs en economie, maar ons huidige begrotingsbeleid remt toekomstgerichte investeringen. Door eenzijdige boekhoudkundige regels en onvolledige ramingen gaan langetermijnbaten verloren in het rekenwerk van vandaag. Hoe kan het begrotingsbeleid zó worden hervormd dat het verstandige en toekomstgerichte keuzes juist faciliteert?

  

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: september 4 2025 4 september 2025

  Geschreven door:

  • Joost Sneller
  • Hans Vijlbrief
  • Gertjan Dordmond

  1

• Invoering van het baten-lastenstelsel bij het Rijk is een lastig traject

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: september 25 2025 25 september 2025

  

  Geschreven door:

  • Jan Donders
  • Flip de Kam

  Invoering van het baten-lastenstelsel bij het Rijk is een lastig traject

  De discussie over invoering van het baten-lastenstelsel bij kerndepartementen loopt al jaren. Vooral voor departementen die veel investeren in fysieke activa zijn de voordelen van dit boekhoudsysteem groot. Beleidsvoorstellen om het in te voeren liggen inmiddels op tafel. Toch zijn er ook nadelen. Wat is, alles afwegende, een verstandige keuze?

  

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: september 25 2025 25 september 2025

  Geschreven door:

  • Jan Donders
  • Flip de Kam

• Onderuitputting getuigt van gebrekkige stuurmanskunst

  Geplaatst als type:

  • Column

  Gepubliceerd om: september 25 2025 25 september 2025

  

  Geschreven door:

  • Pieter Duisenberg

  Onderuitputting getuigt van gebrekkige stuurmanskunst

  Tot voor enkele jaren werd het een ‘meevaller’ genoemd als de rijksoverheid minder geld had uitgegeven dan wat kabinet en parlement hadden afgesproken; inmiddels is het vanwege de omvang een probleem.

  

  Geplaatst als type:

  • Column

  Gepubliceerd om: september 25 2025 25 september 2025

  Geschreven door:

  • Pieter Duisenberg

• Brandstoftoerisme beperkt zich tot kleine groep

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: augustus 12 2025 12 augustus 2025

  

  Geschreven door:

  • Finn Blokker
  • Jeannine van Reeken-van Wee

  Brandstoftoerisme beperkt zich tot kleine groep

  Huishoudens in de grensregio kunnen zowel in Nederland als over de grens tanken. Hoe verandert het tankgedrag van dergelijke huishoudens bij een verandering in de brandstofprijs, en passen zij daardoor ook hun boodschappengedrag aan?

  

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: augustus 12 2025 12 augustus 2025

  Geschreven door:

  • Finn Blokker
  • Jeannine van Reeken-van Wee

• Nederlandse productiviteit groeit fors na correctie voor lagere klimaatschade

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: juni 17 2025 17 juni 2025

  

  Geschreven door:

  • Maarten de Ridder
  • Lukasz Rachel

  Nederlandse productiviteit groeit fors na correctie voor lagere klimaatschade

  De afgelopen twintig jaar is de Nederlandse productiviteit afgevlakt. Maar gebruikelijke maatstaven voor productiviteit houden geen rekening met het feit dat productie nu minder vervuilend is dan vroeger. Hoe corrigeer je productiviteitscijfers voor groene groei, en groeit de Nederlandse productiviteit dan sneller?

  

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: juni 17 2025 17 juni 2025

  Geschreven door:

  • Maarten de Ridder
  • Lukasz Rachel

  1

• Steeds minder banen geschapen en vernietigd in Nederland

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: juli 22 2025 22 juli 2025

  

  Geschreven door:

  • Emiel van Bezooijen
  • Leon Bettendorf

  Steeds minder banen geschapen en vernietigd in Nederland

  Er worden in Nederland, net als in andere Europese landen en de Verenigde Staten, steeds minder nieuwe bedrijven opgericht, terwijl oude bedrijven langer blijven bestaan. Economen zijn bezorgd dat werknemers door deze afnemende bedrijvendynamiek langer blijven hangen in minder productieve banen. Wat weten we over de banen- en de werknemersdynamiek in Nederland?

  

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: juli 22 2025 22 juli 2025

  Geschreven door:

  • Emiel van Bezooijen
  • Leon Bettendorf

• Ondernemers ontvingen te veel NOW-steun door strategisch gedrag

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: juni 12 2025 12 juni 2025

  

  Geschreven door:

  • Melanie Kühnast
  • Bastiaan Overvest
  • + 1 auteur

  Ondernemers ontvingen te veel NOW-steun door strategisch gedrag

  Tijdens de coronacrisis konden bedrijven met een omzetdaling van meer dan twintig procent via UWV een loonkostensubsidie aanvragen: de NOW. De omzetdaling die bedrijven doorgaven was zelf gerapporteerd. In hoeverre maakten bedrijven strategisch gebruik van de mogelijkheden om legaal – of illegaal – meer steun te vergaren?

  

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: juni 12 2025 12 juni 2025

  Geschreven door:

  • Melanie Kühnast
  • Bastiaan Overvest
  • Benedikt Vogt

• Inkomen kind in Nederland relatief sterk bepaald door dat van de ouder

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: juni 25 2025 25 juni 2025

  

  Geschreven door:

  • Sander de Vries

  Inkomen kind in Nederland relatief sterk bepaald door dat van de ouder

  Rijkere ouders kunnen hun kinderen vaak meer kansen bieden dan andere ouders, waardoor zij later relatief hoge inkomens hebben. Maar hoe bepalend is het inkomen van de ouders in Nederland voor dat van hun kinderen?

  

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: juni 25 2025 25 juni 2025

  Geschreven door:

  • Sander de Vries

• Economisch succes hangt sterk samen met familieachtergrond

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: juni 25 2025 25 juni 2025

  

  Geschreven door:

  • Sander de Vries

  Economisch succes hangt sterk samen met familieachtergrond

  Kansenongelijkheid tussen kinderen wordt vaak bepaald aan de hand van het ouderinkomen. Krijgen we een beter beeld als ook andere familiekenmerken, zoals de opleiding en het vermogen van ouders én ooms en tantes, worden meegenomen?

  

  Geplaatst als type:

  • Artikel

  Gepubliceerd om: juni 25 2025 25 juni 2025

  Geschreven door:

  • Sander de Vries