Promotie: Lieke Voorintholt

Prosociaal gedrag, zoals vrijwilligerswerk, doneren aan goede doelen en het maken van keuzes in het belang van toekomstige generaties, helpt bij het aanpakken van wereldwijde maatschappelijke uitdagingen zoals armoede en klimaatverandering. Omdat prosociaal gedrag vaak gepaard gaat met persoonlijke opofferingen, is het echter geen vanzelfsprekendheid. In mijn proefschrift ­bestudeer ik prikkels die prosociaal gedrag kunnen stimuleren of afremmen, en de voorkeuren die eraan ten grondslag liggen.

In tegenstelling tot het gros van het ­onderzoek naar prosociaal gedrag, maak ik geen gebruik van lab- en veldexperimenten om causale verbanden te onderzoeken, maar voornamelijk van econometrische methoden toegepast op grotere datasets. Ik beantwoord bijvoorbeeld de vraag of grootouderschap leidt tot grotere zorgen over de toekomstige effecten van klimaatverandering met behulp van paneldata uit een grootschalige Britse enquête. Omdat grootouderschap endogeen is, pas ik een instrumentele-variabelenbenadering en een fixed effects-model toe. De resultaten van beide methodes laten zien dat grootouderschap klimaatzorgen niet verhoogt. Deze bevinding suggereert dat de veelgebruikte klimaat-communicatiestrategie die de gevolgen ‘voor uw kinderen en/of kleinkinderen’ benadrukt niet effectief oudere burgers activeert.

Daarnaast onderzoek ik ook betaald vrijwilligerswerk: een steeds gebruikelijkere vorm van prosociaal gedrag waarbij een bescheiden financiële vergoeding wordt verstrekt, ruim onder de gangbare verdiensten op de arbeidsmarkt. Ik analyseer een grote steekproef van Duitse belastingdata over meerdere jaren en pas een statistisch difference-in-differences-model toe dat een beleidswijziging in de maximale jaarlijkse vergoeding benut. Hoewel loon en arbeids­aanbod doorgaans positief samenhangen, laten mijn resultaten geen soortgelijk effect zien van een verhoogde financiële vergoeding op de duur van vrijwilligerswerk. Dit impliceert dat het matig verhogen van financiële vergoedingen onvoldoende is om vrijwilligers te behouden, en dat non-profitorganisaties bestaande financiële prikkels zouden moeten aanvullen met of vervangen door strategieën die ­intrinsieke motivatie stimuleren.

De bevindingen uit mijn proefschrift laten zien dat ogenschijnlijk logische prikkels niet per se leiden tot meer prosociaal gedrag. Het is daarom belangrijk dat beleid met het doel prosociaal gedrag te bevorderen gestuurd blijft door wetenschappelijk onderbouwde interventies.