Nederlandse rente-uitgaven verdubbelen komende kabinetsperiode

De rente-uitgaven van de Nederlandse overheid stijgen naar verwachting van acht miljard euro in 2024 tot ruim zestien miljard in 2030. Ongeveer de helft van deze stijging komt door nieuwe schulden en de andere helft door herfinanciering tegen hogere rentes.

In veel landen, waaronder Nederland, zijn de rentes op langlopende staatsobligaties de afgelopen jaren fors gestegen. Terwijl de nominale rente op Nederlandse tienjaars staatsobligaties tot en met 2021 nog negatief was, ligt deze nu rond de 2,8 procent. Door een gemiddelde looptijd van inmiddels tien jaar werkt deze rentestijging vertraagd door: elke keer dat een obligatie afloopt moet deze worden geherfinancierd tegen een hogere rente. Uit het figuur blijkt dat de rente-uitgaven op doorgerolde schuld sneller stijgen dan de rente-uitgaven op de huidige schuld dalen. Daarnaast toont het figuur dat de rente-uitgaven toenemen doordat de komende jaren ook nieuwe schuld wordt uitgegeven. De begrotingstekorten blijven de komende jaren immers naar verwachting oplopen, en worden gefinancierd met de uitgifte van nieuwe staatsobligaties waarop eveneens rente wordt betaald. Deze twee elementen zorgen samen voor structureel oplopende rente-uitgaven.

Een aantal kanttekeningen is op zijn plaats. Hoewel de rente-uitgaven in miljarden sterk stijgen, is deze stijging als percentage van het bbp gematigder (van 0,7 tot 1,2 procent bbp in 2030). De verdeling van oorzaken achter de stijging – nieuw schuldpapier versus herfinanciering – is bovendien gevoelig voor de gekozen periode en verwachte tekorten. Daarbij moet opgemerkt worden dat de Nederlandse rente-uitgaven laag blijven in vergelijking met andere ontwikkelde economieën. In landen als Frankrijk, Italië en de Verenigde Staten liggen de rentelasten twee tot vijf keer hoger.

Desondanks vormt een verdubbeling van de rente-uitgaven een structurele druk op de begrotingsruimte. In een context van vergrijzing, matige economische groei en oplopende defensie-uitgaven, onderstreept dit de noodzaak van begrotingsconsolidatie.