De belangrijkste inkomstenbron voor gemeenten is de algemene uitkering uit het gemeentefonds die zij van het Rijk ontvangen. Door rijksbeleid daalt echter de omvang van het gemeentefonds in 2026 en 2028, wat een tekort op de begroting veroorzaakt. Gemeenten moeten een structureel sluitende begroting vaststellen en het ontstane tekort zou onder meer opgevangen kunnen worden door de gemeentelijke belastingen te verhogen.
De onroerendezaakbelasting (ozb) is de belangrijkste gemeentelijke belasting. De opbrengst hiervan is echter laag in vergelijking met de rijksuitkeringen, waardoor flinke tariefverhogingen nodig zijn om het ontstane tekort in de begroting te kunnen compenseren. We kunnen hier een beeld van krijgen door het hefboomeffect te berekenen – dat is het percentage waarmee een gemeente de ozb-tarieven moet verhogen om de uitgaven met één procent te laten toenemen. De figuur laat zien dat de ozb in 2025 gemiddeld 14,1 procent omhoog moet om de lasten met één procent te kunnen laten stijgen of om een tekort van één procent te dekken.
De verschillen tussen gemeenten zijn beperkt: in iets meer dan de helft van de gemeenten ligt het effect tussen de elf en zestien procent. De figuur laat ook zien dat er uitschieters zijn, want het hefboomeffect varieert van 5,4 procent tot 37,2 procent.
Sommige gemeenten hebben naast het verhogen van de ozb nog andere opties om de korting op te vangen. Zo is het soms mogelijk om het tekort (deels) aan te pakken door te bezuinigen. Voor enkele gemeenten geldt dat zij tekorten kunnen opvangen via de toeristen- of parkeerbelasting, maar in de meeste gemeenten is dit klein bier.
Auteur
Categorieën