Nederland heeft grote ambities. We willen minder afhankelijk worden van andere landen, het verdienvermogen versterken, de toekomstige welvaart veiligstellen en bedrijven de ruimte geven om te investeren en te vernieuwen. Tegelijkertijd willen we ook onze leefomgeving verbeteren, met gezonde lucht, bodem en water. Hoe bewaken we de balans tussen alle grote ambities en het milieu?
Die vraag speelt onder meer bij de woningbouw. Ons land staat te springen om nieuwe woningen. Om de woningbouw te kunnen opvoeren, zijn er snel milieuvergunningen nodig. Tegelijkertijd willen we wel bouwen op locaties waar de omgevingskwaliteit gezond is – denk aan een gezonde bodem en goede luchtkwaliteit.
Een ander voorbeeld is het stikstofprobleem. We willen Nederland van het stikstofslot afkrijgen én de natuur verbeteren. Daarom wordt de agrarische sector perspectief geboden om zijn vakmanschap en innovatiekracht te benutten. In beide gevallen gaat het oplossen van het maatschappelijke probleem niet zonder slim en innovatief milieubeleid dat ruimte laat voor ondernemers en bedrijven om te investeren en tegelijkertijd zorgt voor een gezonde leefomgeving.
De uitdaging is dus om milieu en economie samen op te laten gaan. Goed milieubeleid is allereerst nodig om onze gezondheid en leefomgeving te beschermen. Maar als je dit beleid op een slimme, duidelijke en transparante manier organiseert, zal het hand in hand kunnen gaan met andere belangen zoals een sterke economie, en draag je bij aan innovaties. Zo leidt bijvoorbeeld de elektrificatie van voertuigen en industriële processen niet alleen tot minder afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en klimaatwinst, maar ook tot schonere lucht en gezondheidswinst. Ook zorgen stalmaatregelen zoals luchtwassers, als ze volgens voorschrift worden gebruikt, niet alleen voor een vermindering van de stikstofuitstoot, maar ook voor minder geuroverlast.
Oog voor de samenhang tussen economie en milieu is zeker van belang in een klein land als Nederland. Onze ruimte is schaars, bodem en water worden intensief gebruikt, er is een hoge bevolkingsdichtheid en er zijn grote maatschappelijke opgaven. De economische ontwikkeling hangt hierdoor direct samen met de kwaliteit van de leefomgeving en met de grenzen waarbinnen die ontwikkeling juridisch, ruimtelijk en ecologisch houdbaar is.
Vanwege de samenhang tussen milieu en economie is goed vormgegeven milieubeleid essentieel. Dit betekent beleid waarmee we bedrijven prikkelen om te innoveren zonder dat we de regeldruk verzwaren. Goed vormgegeven milieubeleid vermindert onzekerheden, stimuleert investeringen en bevordert de ontwikkeling van schone technologieën.
Regeldruk – zeker ook de Europese – kan oplopen, procedures kunnen complex zijn. Daarom is het belangrijk om milieubeleid en milieuregelgeving steeds kritisch te blijven bezien op uitvoerbaarheid, eenvoud en effectiviteit. Modernisering waar nodig en regeldrukvermindering waar mogelijk passen daar goed bij. Niet om de bescherming van de gezonde leefomgeving los te laten, maar juist om die bescherming slimmer vorm te geven en beter te combineren met maatschappelijke en economische ontwikkeling. Innovatie en vermindering van regeldruk zijn niet alleen van belang voor een schone leefomgeving maar ook voor het ondernemings- en vestigingsklimaat.
Deze pragmatische benadering van het milieubeleid is hard nodig met het oog op de opgaven waar Nederland op dit moment voor staat. Woningbouw, energietransitie, verduurzaming van mobiliteit en industrie, circulaire economie en natuurherstel vragen allemaal om beleid dat vooruitkijkt, samenhangt en de belangen, nadrukkelijk ook van burgers, in balans brengt.
Bovendien kunnen de kennis en kracht van burgers de overheid ook helpen om milieubeleid vorm te geven. Het Nationaal Burgerberaad Klimaat is daar een mooi voorbeeld van. Zo is deze benadering een dynamisch proces waar veel mensen aan meewerken.
Dit ESB-dossier draagt bij aan dat proces door de samenhang tussen verschillende milieudossiers en de economie te belichten en beleidsrichtingen te presenteren. Veel leesplezier!
Auteur
Categorieën
