Financieringsbehoefte van eurozone daalt, maar blijft kritiek

De gemiddelde bruto financieringsbehoefte op korte termijn – de middelen die nodig zijn om aflopende schulden en het begrotingstekort te financieren – is in de lidstaten van de eurozone sinds de piek in 2020 afgenomen. In 2020 bedroeg de financieringsbehoefte meer dan twintig procent van het bruto binnenlands product (bbp), sindsdien is dit rond de zestien procent gestabiliseerd.

De Europese commissie hanteert zestien procent als kritieke waarde: een financieringsbehoefte boven de zestien procent wordt gezien als risicovol voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Een land met een hoge financieringsbehoefte is immers afhankelijker van marktfinanciering. Wanneer vertrouwen afneemt of de marktrentes stijgen, kunnen de financieringskosten oplopen waardoor de druk op de overheidsfinanciën verder toeneemt.

De figuur toont dat de gemiddelde financieringsbehoefte voor landen in de eurozone tussen 2012 en 2019 afnam. Terwijl de rente-uitgaven in deze periode nagenoeg stabiel bleven, zorgde een stijging van primaire begrotingssaldi en de reductie in de schuldherfinanciering – door een verlenging van de looptijden van schulden in een periode van lage rentes – tot een lagere financieringsbehoefte. De financieringsbehoefte nam vervolgens toe in 2020, als gevolg van de hoge primaire begrotingstekorten veroorzaakt door overheidssteun tijdens de coronapandemie, de economische recessie en het positieve stock-flow-saldo door liquiditeitssteun aan bedrijven, zoals belastinguitstel. De financieringsbehoefte nam af in 2021 en 2022, met name door lagere primaire begrotingstekorten.

De komende jaren blijven de primaire begrotingssaldi naar verwachting nagenoeg gelijk, terwijl de de hogere rentestand sinds 2022 en kortere looptijden van schulden opwaartse druk zullen uitoefenen op op de financieringsbehoefte via de rente-uitgaven en het schuldherfinancieringscomponent. Het aanhoudende relatief hoge niveau van de financieringsbehoefte signaleert verhoogde risico’s voor de liquiditeitspositie van landen in de eurozone. Begrotingsdiscipline zal moeten bijdragen aan het verlagen van de financieringsbehoefte.