De Nederlandse inkomensongelijkheid was in internationaal perspectief altijd laag. Door de hoge dividenduitkeringen in de laatste jaren schiet Nederland echter boven het EU- en het OESO-gemiddelde uit.
De inkomensongelijkheid in Nederland nam in 2023 toe en ook in 2024 was deze hoger dan in de jaren ervoor. De figuur laat de Gini-coëfficiënt zien, een maatstaf voor inkomensongelijkheid.
De figuur laat ook de oorzaak zien. Het inkomen uit aanmerkelijk belang (box 2) nam in 2023 sterk toe in de hoogste inkomensgroepen. Aanmerkelijkbelanghouders keerden zichzelf in dat jaar veel dividend uit, anticiperend op de introductie van een hoger tarief in box 2. Deze dividenduitkering telt mee als inkomen en slaat voornamelijk neer in de hogere-inkomensgroepen. Ook werd vanaf 2023 het excessief lenen van de bv ingeperkt, waardoor mensen met vermogen in de bv zichzelf relatief veel dividend uitkeerden. Bij andere inkomensbestanddelen uit de inkomstenbelasting – waar het Centraal Bureau voor de Statistiek zich bij de berekening van de Gini-coëfficiënt ook op baseert – zijn dergelijke pieken niet te zien.
Vanwege de recent aangekondigde maatregelen om aanmerkelijkbelanghouders meer winst uit te laten keren, de tijdelijke verlaging van het hoge tarief in box 2 en het verder beperken van excessief lenen, kunnen we ook de komende jaren in Nederland een hogere Gini-coëfficiënt verwachten.
De gedragseffecten als gevolg van fiscale aanpassingen zijn tijdelijk, waardoor ook de hogere-inkomensongelijkheid op langere termijn beperkter zal blijken. De huidige uitschieter laat daarmee ook de zwakte van de Gini-coëfficiënt zien: de indicator is nuttig om inkomensongelijkheid langjarig te bezien en internationaal te vergelijken, maar wordt makkelijk vertekend door jaarlijkse fluctuaties als gevolg van incidentele winstuitkeringen. Dat laat onverlet dat de uitschieters op korte termijn reëel zijn.
Auteur
Categorieën