Werken met AI

Nederland behoort tot de Europese innovatietop, maar nieuwe technologieën worden in bestaande bedrijven langzaam toegepast. Naast gebrek aan kapitaal en marktfragmentatie spelen arbeidsmarktinstituties mogelijk een rol.

Sinds de introductie van ChatGPT eind november 2022 is het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) snel toegenomen. Wat zijn de effecten daarvan op de arbeidsmarkt?

Professioneel communiceren is veel eenvoudiger geworden door de brede beschikbaarheid van AI. Werkzoekenden kunnen eenvoudig sollicitatiebrieven en cv’s opstellen, en bedrijven kunnen deze sneller verwerken. Als zowel werkzoekenden als bedrijven LLM’s gebruiken, kan dat echter leiden tot een slechtere matching en welvaartsverlies.

Met de ongekend snelle adoptie van ChatGPT na de lancering in november 2022 veranderde kunstmatige intelligentie (AI) in korte tijd van vage belofte tot alomtegenwoordige werkelijkheid. Een verkenning van de mogelijke gevolgen voor de arbeidsmarkt en de implicaties voor het onderwijs.

Het debat over kunstmatige intelligentie en werk zou niet moeten gaan over óf AI banen kost. Een prangender vraag is of deze nieuwe technologie wordt ingezet als steun in de rug van werkenden, of als een nog efficiëntere manier om collectieve inzet om te katten naar private winsten en meer controle.

In veel sectoren groeit het aantal bedrijven dat AI gebruikt sterk. Er wordt verondersteld dat deze toename in AI-gebruik vooral startersbanen onder druk zet. Maar in hoeverre daalt de ­werkgelegenheid in AI-sectoren voor recent afgestudeerde ­cohorten?

Generatieve AI levert in experimenten productiviteitswinsten van vijftien tot veertig procent op, maar in bedrijfsenquêtes en geaggregeerde statistieken is daar nog weinig van te zien. Hoe is die kloof te verklaren, hoe groot kan het macro-effect uiteindelijk worden, en wat bepaalt of Nederland daarvan profiteert?

Het debat over AI en arbeid draait vaak om dezelfde vragen. Welke beroepen verdwijnen? Hoeveel banen gaan verloren, hoeveel nieuwe komen erbij? Maar een belangrijke vraag blijft onderbelicht: wie krijgt het eigendom over de expertise die werknemers inbrengen in het bedrijfsproces?

De Nederlandse arbeidsproductiviteit stagneert, terwijl AI veel belooft maar in de praktijk traag wordt omarmd. Dat het mogelijk is om AI toe te passen, betekent niet automatisch dat het ook gebeurt. De kans op toepassing lijkt groter wanneer werknemers meer concurrentie op de arbeidsmarkt ervaren.

Kunstmatige intelligentie kan in theorie de taken van werkenden overnemen, en daarmee de werkgelegenheid beïnvloeden. In Verenigde Staten zijn de eerste arbeidsmarkteffecten al zichtbaar, maar hoe zit dat in Nederland?