Weerbaarheid

Nederland is sterk afhankelijk van niet-Europese aanbieders in de cloud- en AI-stack. Deze afhankelijkheid is risicovol en zet het concurrentievermogen onder druk. Hoe kan Nederland meer controle krijgen over zijn digitale infrastructuur?

Alleen door samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, wetenschap en het maatschappelijk middenveld kunnen we bouwen aan een toekomst waarin vrijheid, veiligheid en welvaart gewaarborgd zijn.

Op papier was de Nederlandse zorg goed voorbereid op een pandemie, en toch liep alles net anders tijdens de coronacrisis. Welke lessen kunnen we daaruit trekken over weerbaarheid?

Geopolitieke ontwikkelingen beïnvloeden de kwaliteit van leven van burgers in Nederland. En andersom, consumptie- en investeringsbeslissingen in Nederland hebben steeds vaker geo­politieke implicaties. Dat vraagt om samenhangend beleid en een analyse-instrumentarium waarmee dat gemaakt kan worden.

Het kabinet-Jetten wil naar voorbeeld van het Amerikaanse Darpa een Nederlandse defensie-ARPA oprichten. Het succesvol implementeren van het Darpa-model in de Nederlandse context is echter knap lastig.

Weerbaarheid vereist meer dan hoge dijken, een robuste energievoorziening en een sterk leger. Het vereist ook dat mensen zich voor langere tijd samen kunnen redden. Dat is de centrale les uit een rondetafelgesprek georganiseerd door ESB.

Nederland geeft de komende jaren fors meer uit aan defensie, met name aan materiaal. Dat leidt tot een toename aan vraag naar arbeid in de defensie-industrie. Maar is die arbeidsvraag in deze krappe arbeidsmarkt wel in te vullen?

Om een samenleving weerbaar te maken, springen twee zaken meteen in het oog: je wil dat burgers zelf met onverwachte uitdagingen om kunnen gaan – bijvoorbeeld wanneer centrale infrastructuren uitvallen. En je wil dat burgers bereid zijn elkaar te helpen in tijden van crisis, groot en klein.

De stijgende defensie-uitgaven bieden kansen voor Nederlandse bedrijven. In vijf jaar tijd is het aantal leden van de brancheorganisatie voor defensiesector verdubbeld.

In het kader van onze strategische afhankelijkheid wordt veelal naar sectoren en goederen gekeken. Een sector- en product­benadering is echter blind voor technologische ontwikkelingen, en daarmee ontoereikend voor toekomstgericht strategisch beleid.

De wereld gaat van samenwerking naar keiharde geo-economische competitie. Een opdeling in vijf dimensies toont waar en hoe beleid ingezet kan worden om in deze wereld economisch te floreren.

In september 2021 publiceerden we in ESB een afwegingskader om beleidsmakers te helpen bepalen wanneer zelfvoorziening nodig is (Linssen et al., 2021). Met de huidige geopolitieke spanningen is zo’n kader nog relevanter dan toen. De huidige ontwikkeling vragen wel om een aanscherping.

In veel opzichten is de defensiemarkt een vreemde eend in de bijt. In het debat over de opschaling van de industrie en het tegengaan van versnippering moet goed rekening worden gehouden met de verschillende nationale belangen van de ­Europese lidstaten.

Als consument wil je altijd kunnen betalen, ook als de stroom, de IT-omgeving van je bank of het internet het laat afweten. Het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer adviseert daarom om voor de eerste 72 uur voldoende contant geld achter de hand te houden. Zijn Nederlandse huishoudens voldoende voorbereid?