Weerbaar Nederland

Met de onrustigere geopolitieke situatie neemt de kans op maatschappelijke verstoringen toe. Welke risico’s zijn er en hoe bereiden we ons daarop voor? en hoe bereiden we ons daarop voor?

Nederland is sterk afhankelijk van niet-Europese aanbieders in de cloud- en AI-stack. Deze afhankelijkheid is risicovol en zet het concurrentievermogen onder druk. Hoe kan Nederland meer controle krijgen over zijn digitale infrastructuur?

Alleen door samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, wetenschap en het maatschappelijk middenveld kunnen we bouwen aan een toekomst waarin vrijheid, veiligheid en welvaart gewaarborgd zijn.

Op papier was de Nederlandse zorg goed voorbereid op een pandemie, en toch liep alles net anders tijdens de coronacrisis. Welke lessen kunnen we daaruit trekken over weerbaarheid?

Geopolitieke ontwikkelingen beïnvloeden de kwaliteit van leven van burgers in Nederland. En andersom, consumptie- en investeringsbeslissingen in Nederland hebben steeds vaker geo­politieke implicaties. Dat vraagt om samenhangend beleid en een analyse-instrumentarium waarmee dat gemaakt kan worden.

De Nederlandse overheid zet in op droneproductie, zowel voor defensie als voor civiele doeleinden. Maar in hoeverre is de Nederlandse economische structuur geschikt voor droneproductie?

De toenemende dreiging vanuit Rusland en minder vanzelfsprekende Amerikaanse steun nopen tot een snelle opschaling van de Europese defensie-industrie. De huidige manier van defensie-inkoop op basis van losse acquisities is niet meer voldoende om onze veiligheid te waarborgen. Nederland moet samen met zijn bondgenoten een strategisch defensie-inkoopbeleid vormgeven.

Het kabinet-Jetten wil naar voorbeeld van het Amerikaanse Darpa een Nederlandse defensie-ARPA oprichten. Het succesvol implementeren van het Darpa-model in de Nederlandse context is echter knap lastig.

Weerbaarheid vereist meer dan hoge dijken, een robuste energievoorziening en een sterk leger. Het vereist ook dat mensen zich voor langere tijd samen kunnen redden. Dat is de centrale les uit een rondetafelgesprek georganiseerd door ESB.

Nederland geeft de komende jaren fors meer uit aan defensie, met name aan materiaal. Dat leidt tot een toename aan vraag naar arbeid in de defensie-industrie. Maar is die arbeidsvraag in deze krappe arbeidsmarkt wel in te vullen?

Om een samenleving weerbaar te maken, springen twee zaken meteen in het oog: je wil dat burgers zelf met onverwachte uitdagingen om kunnen gaan – bijvoorbeeld wanneer centrale infrastructuren uitvallen. En je wil dat burgers bereid zijn elkaar te helpen in tijden van crisis, groot en klein.

De gasafhankelijkheid van Rusland, de technologische wedloop met China en het wegvallen van de Verenigde Staten als partner – weerbaarheid staat hoog op de agenda. Maar over hoe een economie weerbaarder kan worden en wie daarvoor aan de slag moet, bestaat nog veel onduidelijkheid, zo bleek tijdens een netwerkbijeenkomst van ESB voor bestuurders, toezichthouders en wetenschappers.

De stijgende defensie-uitgaven bieden kansen voor Nederlandse bedrijven. In vijf jaar tijd is het aantal leden van de brancheorganisatie voor defensiesector verdubbeld.

In het kader van onze strategische afhankelijkheid wordt veelal naar sectoren en goederen gekeken. Een sector- en product­benadering is echter blind voor technologische ontwikkelingen, en daarmee ontoereikend voor toekomstgericht strategisch beleid.