Tata Steel

In zijn recente ESB-bijdrage verdedigt Pieter Boot de voorgenomen maatwerkafspraken van de overheid met Tata Steel Nederland (TSN). Zijn argumenten houden op beslissende punten echter geen stand: de businesscase is twijfelachtig en de maatschappelijke noodzaak voor steun ontbreekt.

De rijksoverheid wil twee miljard aan belastinggeld besteden aan de verduurzaming van Tata Steel Nederland (TSN). Om te bepalen of dat verstandig beleid is, is er een inschatting nodig van de alternatieve scenario’s waarin de benodigde productiemiddelen anders ingezet zouden worden.

In een blog op esb.nu adviseerden 117 economen het kabinet om af te zien van de voorgenomen steun aan de verduurzaming van Tata Steel Nederland (TSN). Er zijn echter goede argumenten om daar wel publiek in te investeren.

Recent verklaarden 117 economen in een blog op esb.nu dat ondersteuning door het Rijk van verduurzaming van Tata Steel Nederland (TSN) geen goed idee was. Op hun argumenten is ­echter het een en ander af te dingen. Gezien de huidige ­situatie van de Europese industrie mogen we blij zijn dat er nog een ­Indiaas staalbedrijf in Nederland wil investeren.

De Nederlandse overheid kan de economie sterker maken door af te zien van steun aan Tata Steel Nederland en de beschikbare middelen doelmatiger aan te wenden voor investeringen in publieke randvoorwaarden die ons concurrentievermogen ondersteunen. In een economie met schaarse ruimte, arbeid en energie is dit geen politieke voorkeur, maar een economische noodzaak.

De bodem van het Tata Steel-terrein in IJmuiden is vervuild en bij een eventuele sluiting zijn de saneringskosten niet door het bedrijf afgedekt. Nu de overheid een intentieverklaring heeft getekend om miljarden euro’s te besteden aan de verduurzaming van het bedrijf, zou zij het risico van saneringskosten ook moeten ondervangen.

Afgelopen september heeft minister Hermans een intentie­verklaring met Tata Steel getekend. Daarin is een maximale subsidie van twee miljard euro toegezegd om de staalproductie te verduurzamen. In deze intentieverklaring doet de overheid daarnaast een zestal toezeggingen die jaarlijks aanzienlijke meerkosten met zich meebrengen.

De Tweede Kamer overweegt miljardensteun voor de vergroening van Tata Steel Nederland (TSN). Maar is er vanuit het perspectief van het bedrijf, de Nederlandse samenleving en de EU wel een businesscase voor een groen TSN?

Het recente pleidooi van Gaastra (2025), secretaris-generaal van het Ministerie van Economische Zaken, voor het aanjagen van productiviteitsgroei verdient waardering. Wat wel opvalt is dat de voorgestelde beleidsopties allen generiek van aard zijn, terwijl steeds meer studies juist wijzen op het belang van strategische keuzes.

Om de klimaatdoelen te halen, moet de industrie verduurzamen. Zo ook Tata Steel, de grootste uitstoter van Nederland. Dit bedrijf zet in op de productie van staal op basis van duurzame in plaats van fossiele energie. Maar Nederland lijkt hiervoor geen gunstige kaarten te hebben in het toekomstige Europese energielandschap.

De Nederlandse energie-intensieve basisindustrie is niet langer toekomstbestendig, nu de verwachting is dat de energie in Nederland structureel duurder zal blijven dan in andere Europese landen. De fossiele subsidies maskeren de problemen. Zo worden schaarse middelen verkeerd ingezet en wordt een kansrijke hoogwaardige maakindustrie niet gestimuleerd.