Op 1 januari 2026 trad Bulgarije toe tot de eurozone. We spreken met Milena Nikolova, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en geboren in Bulgarije, over wat toetreding tot de eurozone betekent voor Bulgarije en zijn inwoners.
Bulgarije trad in 2007 al toe tot de Europese Unie: hoe gaat het sindsdien met het land?
“Sinds toetreding tot de EU is er een duidelijke trendbreuk; het bruto binnenlands product per inwoner steeg hard, van circa veertig procent tot zo’n twee derde van het EU-gemiddelde. Daar hebben de EU-fondsen van zo’n zestien miljard euro aan bijgedragen: die maakten grote investeringen in infrastructuur mogelijk, zoals de uitbreiding van het metronet in Sofia. Ook zag Bulgarije van 2007 tot nu de op een na grootste stijging in levenstevredenheid ter wereld. Desondanks blijft Bulgarije overigens nog altijd het armste en ook minst gelukkige land van de EU.”
Je doet veel onderzoek naar geluk. Wat verwacht je van de toetreding tot de eurozone?
“Over de gevolgen is het sentiment erg verdeeld. Vooral hoogopgeleiden en jongeren in steden zien de positieve effecten in van verdere integratie met de EU. En bedrijven die meer gericht zijn op internationale handel profiteren van het wegvallen van wisselkoerskosten. Daartegenover staan vooral sceptische ouderen uit dorpen en van het platteland. Ook speelt bij lokale bedrijven onzekerheid over de kosten van de overgang naar de euro.
Op de langere termijn verwacht ik echter dat iedereen gelukkiger zal worden. Er ontstaan immers meer kansen tot economische ontwikkeling en toenemende buitenlandse investeringen, wat tot een hogere levenstandaard zal leiden.”
Zijn de zorgen over een verlies van nationale monetaire autonomie terecht?
“Nee niet echt. Bulgarije heeft al sinds 1997 geen autonoom monetair beleid meer door de koppeling van de lev aan de Duitse mark en later aan de euro. Toch blijft een eigen munt een sterk nationaal symbool en hebben mensen dus wel het gevoel dat ze autonomie verliezen. In andere landen, zoals Duitsland, waren ook zorgen over inflatie na invoering van de euro, maar later onderzoek toonde aan dat prijsstijgingen erg werden overschat [Wunder et al., 2019].
De inflatieangst wordt in Bulgarije nu gevoed door zichtbare prijsstijgingen bij alledaagse aankopen, maar ook door misinformatie op sociale media. Het land heeft een historische band met Rusland, dat nu lijkt in te zetten op gerichte misinformatie om het anti-EU-sentiment aan te jagen.”
Zelf ben je voor studie en werk naar het buitenland verhuisd. Zie je nu meer kansen in Bulgarije?
“Er zijn nu duidelijk meer kansen dan twintig jaar geleden, maar het wantrouwen in instituties en de politieke instabiliteit blijft een structureel probleem. Voor mijn academische carrière blijft Groningen de beste plek. De onderzoeksnetwerken zijn hier sterker en ook de levenskwaliteit is veel hoger. Maar ik sluit niet uit dat ik in de toekomst terug naar Bulgarije zal verhuizen.”
Wat kan Bulgarije verder helpen?
“Het belangrijkste is betere instituties. Die moeten zorgen voor meer rechtszekerheid en vertrouwen in de overheid. Sinds de toetreding tot de EU is de corruptie niet verminderd. Afgelopen december viel de regering na massale protesten over corruptie en economisch wanbeleid. Wat hoop biedt, is dat er nu bredere maatschappelijke steun voor verandering lijkt te zijn. Niet alleen jongeren protesteerden, zelfs mijn moeder is de straat opgegaan. De nieuwe verkiezingen bieden een kans voor stabiliteit.”
Literatuur
Wunder, C., J. Schwarze, G. Krug en B. Herzog (2008) Welfare effects of the euro cash changeover. European Journal of Political Economy, 24(3), 571–586.
Auteur
Categorieën
