Monique Donders (2026) betoogt in ESB dat het stewardshipbeleid van BlackRock “breed verankerd” is in zijn rol als belegger en dat de focus daarin ligt op de financiële waardecreatie op de lange termijn. Maar wat de lange termijn vereist, is in zes jaar opvallend van karakter veranderd. In 2020 schreef CEO Larry Fink van BlackRock dat “climate risk is investment risk” en dat klimaatverandering “a defining factor in companies’ long-term prospects” was geworden (Fink, 2020). Nu, zes jaar later, zien we dat de werkelijkheid anders is: BlackRock en andere Amerikaanse vermogensbeheerders stemmen juist steeds vaker tegen de klimaatresoluties van andere aandeelhouders (Schellekens en Fernandez, 2025). Donders probeert dat gat tussen de eerdere analyse en het huidige handelen in haar reactie te overbruggen, maar daarbij wijst ze vooral naar de procedures rondom het stewardshipprogramma. In deze blog betogen we dat wat BlackRock concreet doet, weinig met de lange termijn te maken heeft en daarmee niet in het belang is van de Nederlandse pensioenfondsen die honderden miljarden aan de vermogensbeheerder uitbesteden.
Stem-met-management
De fiduciaire plicht waarop Donders zich beroept, lijkt in feite vooral te betekenen dat BlackRock het management van bedrijven steunt. Donders erkent zelf dat het “feitelijk juist” is dat BlackRock “in de afgelopen jaren weinig voorstellen van aandeelhouders heeft gesteund”. BlackRocks eigen Global Voting Spotlight (2025b) laat zien hoe weinig precies dat is: van de 3.399 aandeelhoudersvoorstellen waarover BlackRock wereldwijd stemde, ging 88 procent mee met de aanbeveling van het management. Op klimaatvoorstellen is dat zelfs circa 98 procent.
BlackRock lijkt daarmee vrijwel nooit te stemmen voor ambitieuzer klimaatbeleid als het management dat niet ziet zitten. Donders geeft aan dat circa een vijfde van de klimaatvoorstellen vroegen om klimaatbeleid terug te draaien. Maar ook dan blijven er, volgens BlackRocks eigen cijfers, ruim 180 aandeelhoudersresoluties over, die bedrijven om méér klimaatactie vroegen, maar waar BlackRock tegen stemde. Hoe dat stem-met-management-beleid ‘stewardship’ is, blijft ons onduidelijk.
Donders geeft in haar stuk aan dat BlackRock transparant is in de gemaakte keuzes, en dat als klanten op specifieke thema’s invloed op bedrijven willen uitoefenen, ze dat kunnen doen via Voting Choice en het Climate & Decarbonization Stewardship Program. De cijfers laten echter zien dat deze programma’s in de praktijk randverschijnselen zijn. In het eerste kwartaal van 2026 maakte elf procent van BlackRocks beheerd kapitaal gebruik van Voting Choice om een alternatieve stemrichtlijn te kiezen (BlackRock, 2026c), twee jaar eerder was dat tien procent. In twee jaar tijd één procentpunt groei. Het Climate & Decarbonization Stewardship Program, waarin BlackRock expliciet decarbonisatiedoelstellingen nastreeft, is goed voor slechts twee procent van het totale kapitaal (BlackRock, 2025a). Voor de overgrote meerderheid van het kapitaal is BlackRocks stem-met-management-beleid dus hét stembeleid.
Het stem-met-management-beleid is niet zonder gevolgen. BlackRock is bij 14 van de 25 grootste Nederlandse beursfondsen de grootste aandeelhouder (Schellekens en Fernandez, 2025). BlackRocks standaardbeleid is daarmee voor een groot deel van de Nederlandse beurs richtinggevend. Bestuurders van deze grote Nederlandse bedrijven weten dat hun grootste aandeelhouder vrijwel altijd hun voorstellen steunt. En die volgzaamheid zou dan in het belang van BlackRocks klanten moeten zijn.
Versterkt kortetermijnfocus
Ook BlackRocks langetermijnfocus lijkt in de standaardpraktijk niet erg lang. BlackRock toetst de voorstellen, zoals Donders schrijft, alleen daar waar klimaatrisico’s “financieel materieel” zijn. Maar de financiële risico’s voor fossiele olie- en gasbedrijven materialiseren zich pas in de jaren veertig en vijftig van deze eeuw: het IEA (2023) berekent dat de beurswaarde van deze bedrijven met 25 tot 60 procent zal dalen naarmate klimaatdoelstellingen worden gehaald. Dat is een tijdshorizon die op kapitaalmarkten allang niet meer bestaat. De gemiddelde houdperiode van een aandeel op de NYSE is gedaald van bijna acht jaar in de jaren 1950 tot ongeveer vijfeneenhalve maand in 2020 (World Economic Forum, 2021). De horizon waarop financiële markten beslissen, is dus veel korter dan die waarop klimaatrisico’s zich materialiseren en sommige activa van bedrijven hun waarde verliezen (stranded assets) – Mark Carney (2015) noemde dit de “tragedy of the horizon”. Finnegan en Meckling (2026) tonen empirisch aan wat daarvan het gevolg is: bedrijven met meer kortzichtige aandeelhouders lobbyen systematisch sterker tegen klimaatbeleid.
Wat financiële materialiteit bij BlackRock in de praktijk betekent, wordt zichtbaar als je de afgelopen aandeelhoudersvergaderingen van Shell volgt. Onder BlackRocks standaard stembeleid werd in 2022, 2023 én 2024 tegen de resoluties van Follow This gestemd omdat het niet in belang van de aandeelhouders zou zijn (BlackRock, 2025c). En toen een groep pensioenfondsen in een resolutie in 2025 vroeg naar de risico’s van Shell’s LNG-groeistrategie in verhouding tot hun netto-nuldoelstelling (ACCR, 2025) gebeurde dat eveneens omdat dit “geen aantoonbaar economisch voordeel voor aandeelhouders” zou hebben (BlackRock, 2025c). Als zelfs een resolutie die expliciet financiële risico’s als invalshoek heeft – exact het criterium waaraan BlackRock zelf zegt te toetsen – geen steun krijgt, lijkt steun aan management het standaardbeleid. Dat is hier niet in het belang van de langetermijnbelegger.
Het idee dat BlackRock het belang van langetermijnbeleggers behartigt, is ook moeilijk vol te houden als je naar het beheerde aandelenvermogen kijkt: bijna de helft zit in ETF’s (BlackRock, 2026a) – producten die BlackRock (2026b) zelf omschrijft als instrument dat institutionele klanten steeds vaker inzetten voor hogere portefeuillerendementen op de korte termijn.
Niet in belang van onze pensioenfondsen
De beperkte invulling van het stewardshipprogramma en de beperkte focus op de lange termijn lijken niet in het belang van Nederlandse pensioenfondsen. Zij beleggen immers wel voor de lange termijn: voor hun deelnemers reikt de horizon decennia ver, en klimaatrisico’s zijn binnen die horizon onmiskenbaar financieel materieel.
Toch besteden de Nederlandse pensioenfondsen honderden miljarden uit aan BlackRock. Ondanks dat zij hun stem voor een deel zelfstandig uitbrengen, is het hun vermogen dat bijdraagt aan de positie van BlackRock als de grootste aandeelhouder bij bedrijven als Shell, ING, Ahold of ASML, en zijn stem-met-management-beleid richtinggevend maakt voor een groot deel van de Nederlandse beurs.
Om de langetermijnbelangen van hun klanten te behartigen, zullen pensioenfondsen het Europese beheer van hun vermogen moeten versterken (Schellekens en Fernandez, 2025). Dit is bovendien een kwestie van strategische autonomie: zolang het stemrecht over de koers van Nederlandse en Europese beursbedrijven grotendeels in Amerikaanse handen ligt, worden beslissingen over klimaat, industrie en langetermijninvesteringen elders genomen.
We moeten bovendien het effect van het terugtrekkende klimaatbeleid van de regering Trump op Amerikaanse vermogensbeheerders als BlackRock niet onderschatten. Amerikaanse beheerders hebben zich bijvoorbeeld teruggetrokken uit klimaatinitiatieven als het Net Zero Asset Managers Initiative (ESG Dive, 2025). Daarnaast heeft BlackRock, naar eigen zeggen onder druk van nieuwe richtlijnen van de Amerikaanse financiële toezichthouder SEC afgelopen jaar besloten om circa 2.800 Amerikaanse bedrijven waarin het meer dan vijf procent bezit, niet actief aan te spreken op specifieke onderwerpen (Lander, 2025a). Om die reden is de kwestie of de samenwerking met BlackRock moet worden beëindigd niet alleen een Europese aangelegenheid, maar speelt het ook in de VS. De drie grootste New Yorkse pensioenstelsels overwegen op aanbeveling van hun Comptroller (rekenkamer) om de 42 miljard dollar die ze bij BlackRock in beheer hebben elders onder te brengen (Lander, 2025b).
In Nederland heeft pensioenfonds PME al de samenwerking met BlackRock beëindigd (PME, 2025). Laat andere Nederlandse pensioenfondsen dit voorbeeld volgen, en hun invloed hernemen. Stewardship uitbesteden aan een beheerder die in 98 procent van de klimaatvoorstellen met het zittende management meestemt, en die onder politieke druk staat om zijn engagement-capaciteit af te bouwen, is geen passieve technische keuze; het is een overdracht van zeggenschap over de strategische koers van Nederlandse en Europese beursbedrijven. Want wie de allocatie van vermogen beheert, bepaalt in hoge mate de richting van economie, industrie en klimaatbeleid. Het is tijd dat pensioenfondsen die macht terughalen.
Een reactie van BlackRock op deze blog is hier te vinden.
Auteurs
Categorieën