Finitude capitalism: de roofzuchtige wendingvan het neoliberalisme

Op donderdag 12 februari verwelkomen we twee invloedrijke Europese denkers: Arnaud Orain, economisch historicus wiens werk ons begrip van de evolutie van het kapitalisme herijkt, en Caroline de Gruyter, bekroond journalist en scherp waarnemer van de Europese politiek en de liberale orde. Zij spreken naar aanleiding van de Nederlandse vertaling van Orains nieuwe boek, De Eindigheid van de Wereld: Mateloos Kapitalisme van de Zestiende Eeuw tot Vandaag. In dit werk – met een voorwoord van De Gruyter – betoogt Orain dat hoewel de neoliberale droom van ononderbroken groei is vervaagd, het kapitalisme zelf springlevend is.

De huidige fase is niet nieuw maar onderdeel van een terugkerende historische dynamiek: wanneer de wereld als eindig wordt ervaren en hulpbronnen beperkt zijn, verschuift het kapitalisme naar een agressieve modus van snelle toe-eigening en uitbuiting. We zien dit “eindigheidskapitalisme” nu in de privatisering en militarisering van de zeeën, in de opkomst van monopolistische handel, en in de opmars van grote private bedrijven die quasi-soevereine controle claimen over onze fysieke en digitale ruimte.

Hoe is deze verschuiving van liberaal naar roofkapitalisme ontstaan? Wie zijn de winnaars en verliezers? Wat betekent dit voor Europa’s economische en geopolitieke toekomst? En kunnen we het tij nog keren?